رساله دکتری رشته بیماری شناسی گیاهی :مطالعه تاکسونومی هیفومیست های سرکوسپوروئید در نواحی جنوبی حاشیه دریای خزر

عنوان : تاکسونومی هیفومیست های سرکوسپوروئید در نواحی جنوبی حاشیه دریای خزر

رساله دکتری رشته بیماری شناسی گیاهی (Ph.D)

عنوان:

مطالعه تاکسونومی هیفومیست­های سرکوسپوروئید در نواحی جنوبی حاشیه دریای خزر

استادان راهنما:

رسول زارع

حمید رضا زمانی زاده

استاد مشاور:

سید اکبر خداپرست

سال تحصیلی ۱۳۹۱-۱۳۹۰

 
فهرست مندرجات
عنوان                                                                                                      صفحه
چکیده فارسی ۱
فصل اول: کلیات
۱-۱- مقدمه ۳
۱-۲- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق ۴
فصل دوم: سابقه و پیشینه تحقیق
۲-۱- مروری بر مطالعات انجام شده در سایر کشورها ۷
۲-۲- مطالعات مولکولی در ارتباط با قارچ­های سرکوسپوروئید ۹
۲-۳- مروری بر مطالعات انجام شده در ایران ۱۱
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
۳-۱- جمع­آوری نمونه ۱۳
۳-۲- آماده­سازی نمونه ۲۶
۳-۳- جداسازی ۲۶
۳-۴- تهیه عصاره و پودر برگ و اضافه کردن آن­ها به محیط کشت PDA 27
3-5- مطالعه خصوصیات ریخت­شناسی و تهیه ترسیم از اندام­های مختلف قارچی ۲۷
فصل چهارم: نتایج
۴-۱- علایم ایجاد شده توسط قارچ­های سرکوسپوروئید ۲۹
۴-۲- نتایج کشت قارچ­ها روی محیط PDA حاوی عصاره و پودر برگ ۳۰
۴-۳- کلید تشخیص جنس­های بررسی شده در این رساله ۳۲
۴-۴- کلید تشخیص گونه­های جنس Cercospora بررسی شده در این رساله ۳۳
۴-۵- کلید تشخیص گونه­های جنس Passalora بررسی شده در این رساله ۳۴
۴-۶- کلید تشخیص گونه­های جنس Pseudocercospora بررسی شده در این رساله ۳۶
۴-۷- کلید تشخیص گونه­های جنس Ramularia بررسی شده در این رساله ۳۷
۴-۸- شرح آرایه­های شناسایی­شده ۴۱
۴-۸-۱- جنس Cercospora 41
4-8-2- جنس Cercosporella   ۶۳
۴-۸-۳- جنس Neoovularia 67
4-8-4- جنس Passalora 68
4-8-5- جنس Pseudocercospora 86
4-8-6- جنس Ramularia 106
4-8-7- جنس Ramulariopsis 126
4-8-8- جنس Scolecostigmina 128
4-8-9- جنس Sirosporium 130
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
پیشنهادات ۱۳۷
فهرست منابع ۱۳۸
چکیده انگلیسی
فهرست جداول
شماره جدول                                                                                                      صفحه
جدول ۳-۱- اطلاعات مربوط به نمونه­های جمع­آوری شده از استان گلستان ۱۴
جدول ۳-۲- اطلاعات مربوط به نمونه­های جمع­آوری شده از استان مازندران ۱۵
جدول ۳-۳- اطلاعات مربوط به نمونه­های جمع­آوری شده از استان گیلان ۱۶
جدول ۳-۴- اطلاعات مربوط به نمونه­های جمع­آوری شده از سایر استان­ها ۱۷
جدول ۳-۵- اطلاعات مربوط به نمونه­های مجموعه قارچ­های وزارت جهاد کشاورزی ۱۸
جدول ۳-۶- نمونه­های بررسی شده به تفکیک تعداد و نوع میزبان (گیاهان زراعی) ۲۳
جدول ۳-۷- نمونه­های بررسی شده به تفکیک تعداد و نوع میزبان (سایر گیاهان) ۲۴
جدول ۴-۱- نام آرایه­های شناسایی­شده و میزبان­های آن­ها ۳۹
جدول ۵-۱- تعداد نمونه در هر جنس به تفکیک استان محل نمونه­برداری ۱۳۴
جدول ۵-۲- تعداد گونه­های شناسایی شده در جنس­های مورد مطالعه ۱۳۵
جدول ۵-۳- میزبان­های جدید برای تعدادی از گونه­های قارچی ۱۳۶
فهرست اشکال
شماره شکل                                                                                                      صفحه
شکل ۳-۱- محل­های جمع­آوری قارچ­های سرکوسپوروئید از استان­های مختلف ایران ۱۳
شکل ۴-۱- علایم شناسی در برخی بیماری­های ایجاد شده توسط قارچ­های سرکوسپوروئید ۲۹
شکل ۴-۲- نحوه تشکیل استروما و دسته­های کنیدیوفور روی لکه­ها ۳۰
شکل ۴-۳- رشد پرگنه قارچ Cercospora mercurialis روی دو نوع محیط کشت ۳۰
شکل ۴-۴- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Cercospora 41
شکل ۴-۵- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Cercosporella 63
شکل ۴-۶- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Neoovularia 67
شکل ۴-۷- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Passalora 68
شکل ۴-۸- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Pseudocercospora 86
شکل ۴-۹- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Ramularia 106
شکل ۴-۱۰- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Ramulariopsis 126
شکل ۴-۱۱- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Scolecostigmina 128
شکل ۴-۱۲- کنیدیوفورها و کنیدیوم­ها در جنس Sirosporium 130
شکل ۱- Cercospora acnidae 42
شکل ۲- Cercospora althaeina 43
شکل ۳- Cercospora apii 47
شکل ۴- Cercospora beticola 48
شکل ۵- Cercospora bizzozeriana 49
شکل ۶- Cercospora caricis 50
شکل ۷- Cercospora cheiranthi 51
شکل ۸- Cercospora lactucae-sativae 52
شکل ۹- Cercospora mercurialis 54
شکل ۱۰-  Cercospora pantoleuca 55
شکل ۱۱-  Cercospora peckiana 57
شکل ۱۲-  Cercospora sorghi 58
شکل ۱۳-  Cercospora traversiana 59
شکل ۱۴-  Cercospora violae 60
شکل ۱۵-  Cercospora zebrina 61
شکل ۱۶-  Cercospora zonata 62
شکل ۱۷-  Cercosporella primulae 64
شکل ۱۸-  Cercosporella virgaureae 65
شکل ۱۹-  Neoovularia ovata 67
شکل ۲۰-  Passalora bolleana 69
شکل ۲۱-  Passalora bondartsevii 70
شکل ۲۲- Passalora calotropidis 72
شکل ۲۳- Passalora chaetomium 73
شکل ۲۴- Passalora circumscissa 74
شکل ۲۵- Passalora cousiniae 75
شکل ۲۶- Passalora dubia 76
شکل ۲۷- Passalora graminis 77
شکل ۲۸- Passalora microsora 78
شکل ۲۹- Passalora personata 80
شکل ۳۰- Passalora phaeopappi 81
شکل ۳۱- Passalora punctum 82
شکل ۳۲- Passalora rosae 83
شکل ۳۳- Passalora rosicola 84
شکل ۳۴- Passalora ziziphi 85
شکل ۳۵- Pseudocercospora abelmoschi 87
شکل ۳۶- Pseudocercospora atromarginalis 88
شکل ۳۷- Pseudocercospora cruenta 89
شکل ۳۸- Pseudocercospora danaicola 91
شکل ۳۹- Pseudocercospora griseola 92
شکل ۴۰- Pseudocercospora heteromalla 93
شکل ۴۱- Pseudocercospora jujubae 94
شکل ۴۲- Pseudocercospora kaki 96
شکل ۴۳- Pseudocercospora neriella 97
شکل ۴۴- Pseudocercospora paraguayensis 98
شکل ۴۵- Pseudocercospora punicae 100
شکل ۴۶- Pseudocercospora rubi 101
شکل ۴۷- Pseudocercospora salicina 102
شکل ۴۸- Pseudocercospora salvadorae 103
شکل ۴۹- Pseudocercospora sphaerellae-eugeniae 104
شکل ۵۰- Pseudocercospora vitis 106
شکل ۵۱- Ramularia anchusae 107
شکل ۵۲- Ramularia brunnea 108
شکل ۵۳- Ramularia cynarae 109
شکل ۵۴- Ramularia geranii var. geranii 110
شکل ۵۵- Ramularia grevilleana var. grevilleana 112
شکل ۵۶- Ramularia heraclei 113
شکل ۵۷- Ramularia inaequalis 114
شکل ۵۸- Ramularia lamii var. lamii 116
شکل ۵۹- Ramularia macularis 117
شکل ۶۰-  Ramularia pratensis var. pratensis 118
شکل ۶۱- Ramularia rhabdospora 119
شکل ۶۲- Ramularia rubella 120
شکل ۶۳- Ramularia rumicis 121
شکل ۶۴- Ramularia sambucina 122
شکل ۶۵- Ramularia simplex 123
شکل ۶۶- Ramularia uredinicola 124
شکل ۶۷- Ramularia urticae 125
شکل ۶۸- Ramulariopsis gossypii 127
شکل ۶۹- Scolecostigmina confluens 129
شکل ۷۰- Sirosporium celtidis 131
چکیده
قارچ­های سرکوسپوروئید شامل جنس Cercospora و جنس­های مشابه با آن هستند که مولد لکه برگی روی طیف وسیعی از محصولات اقتصادی می­باشند. اغلب گونه­های جنس Cercospora قادر به تولید فیتوتوکسینی به نام سرکوسپورین هستند که باعث افزایش بیماریزایی آن­ها می­شود. در ایران تا کنون در مورد شناسایی این قارچ­ها مطالعه منسجم صورت نگرفته است. به منظور مطالعه تاکسونومی
قارچ­های سرکوسپوروئید، نمونه­برداری از نواحی مختلف استان­های شمالی کشور شامل گلستان، مازندران و گیلان در طول فصول بهار تا پاییز سال­های ۹۰-۱۳۸۹ انجام شد و ۱۷۷۵ نمونه روی میزبان­های مختلف زراعی، باغی، سبزیجات، زینتی، درختان جنگلی و علف­های هرز بدست آمد. علاوه بر این ۱۲۷ نمونه موجود در مجموعه قارچ­های وزارت جهاد کشاورزی نیز بازبینی شدند و در مجموع ۲۱۰ نمونه آلوده به قارچ­های سرکوسپوروئید تشخیص داده شد. تعداد ۳ نمونه روی محیط کشت رشد میسلیومی و تولید کنیدیوم داشتند و اغلب نمونه­ها روی محیط کشت رشد نکردند. قارچ­ها به طور مستقیم از سطح برگ مطالعه شدند و از اندام­های مختلف قارچ از قبیل استروما، کنیدیوفور و کنیدیوم اسلایدهای میکروسکوپی تهیه و به کمک لوله ترسیم، ترسیم­های مناسب از این اندام­ها انجام شد. ۷۰ گونه قارچ روی ۶۹ جنس از ۳۶ تیره گیاهی شناسایی شدند. از بین آن­ها ۲۱ آرایه و ۱۰ میزبان گیاهی برای اولین بار از ایران گزارش
می­شوند. با بررسی منابع مشخص شد که آرایه­های Passalora bondartsevii، Ramularia inaequalis و Ramularia simplex به ترتیب برای اولین بار روی میزبان­های Medicago sp.، Calendula persica و Ranunculus sahendicus معرفی می­شوند. علاوه بر این Scolecostigmina به عنوان یک جنس جدید برای قارچ­های ایران محسوب می­شود. نمونه مطالعه شده روی Danae racemosa که پیش از این با نام Cercosporina danaecola معرفی شده بود، به جنس Pseudocercospora منتقل گردید (Pseudocercospora danaicola (Vienn. Bourg.) Pirnia & Zare, comb. nov.).

1-1- مقدمه
یکی از جنبه­ های مهم علم بیماری­شناسی گیاهی شناسایی عوامل بیماریزای گیاهان از جمله قارچ­ها می­باشد که روی محصولات زراعی، باغی، سبزیجات، گیاهان زینتی، جنگل­ها و مراتع خسارت­های زیادی ایجاد می­ کنند. اولین قدم جهت کنترل عوامل بیماریزا شناسایی دقیق آن­ها است. در این تحقیق قارچ­هایی از یک گروه نسبتاً بزرگ تحت عنوان cercosporoid hyphomycetes مورد مطالعه قرار گرفتند که
مجموعه ­ای مشتمل بر بیش از ۳۰ جنس مختلف قارچی با خصوصیات ظاهری کم و بیش مشابه هستند (Crous and Braun, 2003).
این قارچ­ها عمدتاً مولد لکه­برگی در گیاهان می­باشند. تعدادی از قارچ­های این گروه هیپرپارازیت سایر قارچ­های پاتوژن گیاهی هستند (Khodaparast and Braun, 2005). برخی از آن­ها نیز به عنوان عوامل کنترل بیولوژیکی علف­های هرز معرفی شده ­اند (Berner et al., 2005).
بیشترین تعداد گونه­ها مربوط به جنس .Cercospora Fresen است. این جنس با داشتن کنیدیوفورهای رنگی، ایستاده، زانویی تا موجدار، دارای بند یا فاقد آن، وجود یک یا چند محل برای تولید کنیدیوم و کنیدیوم­های شفاف واژچماقی تا سوزنی شکل، راست یا خمیده با بندهای متعدد از سایر جنس­های مشابه متمایز می­شود.
در منوگراف Chupp (1954) نام ۱۸۰۰ گونه از جنس Cercospora آمده است.
Deighton (1967, 1976, 1987) با مطالعه مرفولوژیکی ضمن معرفی جنس­های جدید، برخی گونه­های معرفی شده در جنس Cercospora را در جنس­های دیگر ترکیب کرد. تعداد نام­های معرفی شده در جنس Cercospora تا سال ۱۹۸۷ به بیش از ۳۰۰۰ نام افزایش یافت (Pollack, 1987). مجموعه ­ای از خصوصیات مرفولوژیک شامل ساختار کنیدیوماتا (استروماتا یا سینماتا)، کنیدیوفورها (کنیدیوفورهای منفرد، دسته­ای یا به صورت سینماتا، وجود یا عدم وجود انشعاب، وجود یا عدم وجود رنگدانه و متعلقات)، یاخته کنیدیوم­زا (محل قرار گرفتن، نحوه توسعه، وجود یا عدم وجود زخم) و کنیدیوم (منفرد یا زنجیری بودن، شکل، ابعاد، وجود یا عدم وجود بند و تعداد آن، متعلقات و رنگ) برای تفکیک جنس­ها و گونه­ها استفاده شده ­اند (Braun, 1995a, 1998; Crous and Braun, 2003).
فرم جنسی (تلئومورف) اغلب گونه­های جنس Cercospora و جنس­های مشابه، به Mycosphaerella Johanson تعلق دارد (Crous et al., 2000). بر اساس Crous et al., (2007) جنس Mycosphaerella از لحاظ فیلوژنتیکی هتروژن (نامتجانس) است که با بیش از ۳۰ جنس از آنامورف­های هیفومیستی مرتبط است و گونه­های ساپروفیت یا پارازیت گیاهی را شامل می­شود که از لحاظ اکولوژیکی زیستگاه­های متفاوتی را اشغال می­ کنند و در مناطق گرمسیری و نیمه­گرمسیری تا مناطق سرد گسترش دارند (Crous et al., 2000).
1-2- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
علی­رغم اهمیت بالای این گروه از قارچ­ها به عنوان عوامل بیماریزا روی گیاهان با ارزش اقتصادی زیاد از جمله چغندر، لوبیا، سویا، باقلا، بادام زمینی، لوبیا چشم بلبلی، پنبه، کنف، گلرنگ، یونجه، شبدر، شنبلیله، کاهو، گلپر، شوید، رازیانه، جعفری، نعناع، گل گاوزبان، انجیر، انار، انگور، گیلاس، آلبالو، آلو، خرمالو، توت فرنگی، تمشک، اکالیپتوس و همیشه بهار و اهمیت تعدادی از جنس­ها در تولید فیتوتوکسین، تا کنون در ایران در ارتباط با شناسایی آن­ها مطالعات منسجم صورت نگرفته و از ترکیب دقیق جنس­ها و گونه­های موجود اطلاعاتی در دسترس نیست. همچنین پراکنش این قارچ­ها روی میزبان­های مختلف و در نقاط مختلف ایران به خصوص استان­های شمالی کشور نامشخص است.
اغلب گونه­های جنس Cercospora قادر به تولید فیتوتوکسین غیر اختصاصی میزبان به نام cercosporin هستند که باعث افزایش بیماریزایی این قارچ­ها می­شود (Fajola, 1978). این توکسین در حضور نور، آنیون سوپراکسید تولید می­ کند که باعث پراکسیداسیون لیپیدها در یاخته­های گیاهی و ایجاد خسارت به آن­ها
می­شود (Mojdehi and Zamanizadeh, 2000).
جنس­ها و گونه­های جدید متعددی از این قارچ­ها توسط پژوهشگران گزارش شده ­اند و با مطالعات مرفولوژیکی و داده­های جدید مولکولی در مفهوم جنس و گونه در این گروه با آنچه که در گذشته مورد قبول بوده تغییراتی حاصل شده است (Crous and Braun, 2003). لذا ضرورت دارد که نمونه­های ایران نیز با توجه به تغییرات جدید مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرند و از مجموعه صفات مرفولوژیک، صفات با ارزش بالای تاکسونومیک جهت شناسایی دقیق آرایه­ها مشخص شوند.
اگرچه Ershad (2009) در آخرین فهرست قارچ­های ایران نام­های قبلی آرایه­های معرفی شده در ایران را با توجه به اصلاحات پیشنهاد شده توسط Crous and Braun, (2003) و Braun (1995a, 1998) تغییر داده است، اما در فهرست مذکور نامی از گونه Cercospora apii نیامده است. این در حالی است که
Crous and Braun, (2003) نام خیلی از گونه­هایی که در منوگراف Chupp (1954) بر اساس میزبان تفکیک شده بودند را به عنوان مترادف گونه C. apii در نظر گرفته­اند. این گونه مجموعه بزرگی از آرایه­ها که از لحاظ مرفولوژیکی غیر قابل تفکیک بوده و دامنه میزبانی گسترده­ای دارند را شامل می­شود.
مطالعات جدید در ارتباط با این قارچ­ها در کشورهای دیگر منجر به تغییر حد و مرز جنس­ها و گونه­ها و معرفی جنس­ها و گونه­های جدید شده است (Crous and Braun, 2003). بنابراین ضرورت دارد که این قارچ­ها در ایران مورد بازبینی و بررسی دقیق قرار گیرند و با توجه به یافته­ های جدید طبقه ­بندی شوند.
این گروه از قارچ­ها به علت اینکه پارازیت نیمه­اجباری هستند در محیط­های کشت مصنوعی بسیار کند رشد و سخت اسپور­زا بوده و به ندرت اسپور تولید می­ کنند. این یک محدودیت برای انجام مطالعات مولکولی محسوب می­شود.
این تحقیق با اهداف شناسایی جنس­ها و گونه‌­ها بر اساس مطالعه خصوصیات ریخت­شناسی، ارائه صفات مرفولوژیکی قابل اطمینان و کلید تشخیص برای شناسایی جنس­ها و گونه­ها، شناسایی و معرفی گونه‌ها و میزبان­های جدید برای ایران و جهان انجام شده است. همچنین تلاش شده تا اطلاعات منسجم و تکمیلی برای آغاز تحقیقات نوین در ارتباط با این قارچ­ها برای دیگر پژوهشگران فراهم شود.
تعداد صفحه :  ۱۵۸
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

مطلب پیشنهادی
پایان نامه رشته : زمین شناسی گرایش :اقتصادی عنوان : کانه‌زایی…
Cresta Posts Box by CP