پایان نامه کارشناسی ارشد:ارزیابی خصوصیات زراعی و محتوای اسانس تولیدی در نعناع

پایان نامه

عنوان : ارزیابی خصوصیات زراعی و محتوای اسانس تولیدی در نعناع

پایان نامه

عنوان : ارزیابی خصوصیات زراعی و محتوای اسانس تولیدی در نعناع

 
فصل اول
مقدمه و کلیات


کاربرد مستقیم گیاهان دارویی در دهه‌های اخیر به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش پیدا کرده است و تعداد زیادی از داروهای موثر و با اهمیت که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرند، از این گیاهان استخراج می‌شوند. مصرف رو به تزاید این گیاهان تنها به کشورهای در حال توسعه محدود نمی‌شود و اخیراً در کشورهای توسعه یافته نیز جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است. در کشور ما به لحاظ تنوع جغرافیایی و اقلیمی، گونه‌های گیاهی متنوعی انتشار یافته‌اند و تعداد بسیار زیادی از این فلور غنی گیاهی را گیاهان دارویی شامل می‌شوند. مواد موثره و عناصر شیمیایی موجود در این گیاهان بسیار متفاوت است و تنها از طریق آزمایش‌ها و تجزیه‌های متعدد می­توان به ماهیت آنها پی برده و آنها را طبقه‌بندی نمود [۴]. این مواد موثره جزء متابولیت‌های ثانویه می‌باشند که بسیار متنوع بوده و در تمام گیاهان عالی وجود دارند. تعداد زیادی از این ترکیبات از جمله ترپن‌ها، ساپونین‌ها، تانن‌ها، گلوکوزینولیت‌ها و پلی استیلن‌ها،گیاهان را در مقابل ویروس‌ها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و حتی حیوانات گیاه‌خوار محافظت می‌کنند و یا بر رشد و نمو گیاهان مجاور تاثیر می‌گذارند [۲۷۱]. بخشی از متابولیت‌های ثانویه گیاهی، مواد فرار یا اسانس‌ها هستند که ترکیبات شیمیایی بسیار متنوعی بوده و شامل دو گروه اصلی ترپنوئیدها و ترکیبات آروماتیک فنیل پروپان‌ها می‌باشند. گرچه اسانس‌ها شامل تعداد زیادی ترکیبات مختلف می‌باشند، اما اصلی‌ترین این ترکیبات مونوترپن‌ها هستند [۵۶].
خانواده نعناع یا Lamiaceae یکی از ده خانواده بزرگ گیاهی است که به عنوان یک الگو و منبع برای ارزیابی انواع ترکیبات ثانویه گیاهان مختلف به کار می­رود [۲۷۱]. این خانواده شامل ۲۰۰ جنس و حدود ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ گونه گیاهی است که در نقاط مختلف دنیا به استثناء عرض‌های بسیار بالا و پایین پراکنده شده‌اند [۱۵]. ترکیبات موثره در این خانواده، ترپنوئیدها می‌باشند که با ترکیبات دیگر همراهند و به طور عمده در کرک‌های اپیدرمی برگ‌ها، ساقه‌ها و ساختارهای رویشی گیاه وجود دارند.
از آنجایی که مواد موثره و عناصر شیمیایی تحت تاثیر فرآیندهای مختلف و شرایط محیطی مختلف در محل رویش گیاه قرار می‌گیرند، لذا برنامه‌های به نژادی مانند معرفی ارقام، نژادها و ژنوتیپ‌های جدید، همچنین جذب بهتر عناصر غذایی از طریق همزیستی گیاه با قارچ‌ها و تأمین شرایط بهینه رشد از جمله کیفیت بهتر نور برای گیاه می ­تواند تأثیر قابل ملاحظه‌ای در بهبود و افزایش کمیت و کیفیت عملکرد و اسانس تولیدی گیاه داشته باشد [۴]. علاوه بر آن، اثرات متقابل فاکتورهای زیستی و غیر‌زیستی اهمیت زیادی در موفقیت کشت محصولات گیاهی دارد و در گیاهان دارویی، نور به همراه حضور میکوریزا ممکن است بتواند با افزایش میزان اسانس، در تولید و تجاری نمودن آنها نقش حائز اهمیتی را داشته باشد. اخیراً ساخت و توسعه استفاده از انکوباتورهای LED درفضاهای کنترل شده نشان داده است که عملکرد گیاهی و تولید ترکیبات ثانویه می ­تواند تحت تأثیر نورهای مربوطه افزایش یابد [۲۲۳]، هر چند این نوع تحقیقات بر روی اکثر گیاهان دارویی و از جمله نعناع انجام نشده است و همچنین تا به حال گزارشی نیز مبنی بر اثرات متقابل بین میکوریزا و نورهای تک فام LED در این گیاه مشاهده نشده است.
در این ارتباط مطالعه حاضر با ارزیابی ژنوتیپ­های نعناع در طی دو سال زراعی و همچنین تحت انکوباتورهای LED و نیز اثرات متقابل بین قارچ‌های میکوریزا و نور جهت نیل به اهداف زیر اجراء گردید:
۱- بررسی میزان آلودگی طبیعی ژنوتیپ‌های نعناع بومی ایران به قارچ‌های میکوریزا
۲- ارزیابی خصوصیات زراعی و محتوای اسانس تولیدی در نعناع
۳- تاثیر نورهای تک فام LED بر خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه نعناع
۴- تاثیر نورهای تک فام LED بر کمیت و کیفیت اسانس گیاه نعناع
۵- تأثیر نورهای تک فام LED بر محتوای کلروفیل، کاروتنوئید و فعالیت آنتی­اکسیدان­های آنزیمی
۶- تاثیر بر هم‌کنش شدت و کیفیت نور و قارچ میکوریزا بر خصوصیات رشدی و محتوای اسانس تولیدی
۷- مقایسه محیط‌های انکوباتور و مزرعه بر خصوصیات رشد و کمیت اسانس نعناع
فصل دوم
بررسی منابع
 ۲-۱- تاریخچه
گونه­های مختلف نعناع از زمان­های بسیار قدیم به عنوان یک گیاه معطر و اشتها­آور مورد توجه بوده و برای ناراحتی­های دستگاه گوارش به کار می­رفته­اند [۴ و ۶]. در اسطوره­های یونان بارها نام این گیاه ذکر شده است. یکی از بهترین شواهد که نشان دهنده قدمت استفاده از این محصول است، دیوار معابد ادفو در مصر می­باشد که دستورالعمل طرز ساختن عطریات مقدس که در مراسم مذهبی به عنوان بخور مورد استفاده قرار می­گرفته­اند، در آن قرار دارد. بقراط پدر علم طب از نعناع در نوشته­های خود یاد کرده است [۴].
۲-۲- انتشار جغرافیایی
بسیاری از گونه­های جنس Mentha توزیع وسیعی در اروپا و آسیا دارند و پیشینه انتشار آنها مربوط به منطقه مدیترانه است [۱۵]. از جمله گونه­های بسیار مهم این جنس از لحاظ تولید اسانس، گونه piperita M. می­باشد که به طور عمده در آمریکای شمالی، انگلستان، ایتالیا و فرانسه کشت می­شود. گونه M. spicata بومی بالکان و شمال و غرب ترکیه است و در بیشتر قسمت­های اروپا و نواحی مدیترانه­ای و شمال آمر
یکا کشت می­گردد [۴]. گونه M. longifolia بومی مناطق مرکزی اروپا می­باشد اما در مناطق شمالی اروپا، آسیا و آفریقا نیز کشت می­گردد [۱۴۲]. انتشار جغرافیایی M. pulegium در نواحی مرکزی، جنوبی و غرب اروپا، جنوب غربی آسیا، شمال آفریقا و حبشه می­باشد [۳ و ۵]. گونه M.arvensis نیز بومی چین، ژاپن و اروپا می­باشد، اما در آرژانتین، برزیل، استرالیا، جنوب آفریقا و آنگولا نیز کشت می­گردد [۳۸].
برخی گونه­های متعلق به این جنس تنها در مناطق خاصی وجود داشته و به نقاط دیگر انتشار نیافته­اند. گونه­ای به نام M. gattefossei تنها در مراکش و گونه­ای به نام M. requienii تنها در جنوب اروپا و به خصوص فرانسه و ایتالیا یافت می­شود. گونه M. canadensis در آمریکای شمالی، تنها گونه بومی متعلق به دنیای جدید است. در استرالیا ۳ گونه M. australis، M. diemenica و M. satureioides و در نیوزیلند گونه M. cunninghamii بیشتر از سایر گونه­ها یافت می­شوند [۱۲۲]. در ایران گونه­های M. longifolia و M. spicata در نواحی شمالی و بسیاری مناطق کشور از جمله مناطق جنوبی و غرب به صورت وحشی و خودرو می­رویند. همچنین گونه M. spicata بیشتر از سایر گونه­ها کشت می­گردد [۳، ۵ و ۶].
۲-۳- خصوصیات خانواده نعناع
تیره نعناع شامل ۲۰۰ جنس و بیش از۴۰۰۰ گونه می­باشد که از لحاظ تعداد یکی از ده تیره بزرگ گیاهان به شمار می­رود. گیاهان تیره نعناع عموماً علفی، درختچه­ای و به ندرت درختی و یا بالا­رونده هستند [۱ و ۳]. برخی از آنها دارای ظاهری بوته مانند با ساقه­های چوبی شده می­باشند که در این رابطه می­توان به آویشن و اسطو خودوس اشاره نمود. اغلب گیاهان این خانواده با خشکی سازش پیدا کرده و برگ­های آنها از کرک پوشیده شده است تا از تعرق زیاد جلوگیری به عمل آورد [۳ و ۵].
۲-۴- طبقه ­بندی و خصوصیات جنسMentha
جنس Mentha از مهمترین گیاهان دارویی معطر و چند ساله می­باشد که بر طبق طبقه ­بندی سیستماتیکی به سلسله گیاهی، شاخه ماگنولیوفیتا[۱]، رده ماگنولیوپسیدا[۲]، راسته لامیالس[۳] و خانواده لابیاته[۴] است که از گونه­های مختلف و تعداد بسیار زیادی واریته تشکیل شده است. دو زیر جنس Pulegium و Menthastrum برای این جنس معرفی شده است. همچنین تنها ١۵ گونه متعلق به این جنس شناسایی شده که بیشتر این گونه­ها به فرم هیبرید می­باشند. این جنس دارای توزیع وسیعی در هر پنج قاره جهان به استثناء آمریکای جنوبی و آنتارکتیکا می­باشد [۲۶۴]. بر اساس گزارشات متعدد، از سال ۱۷۵۳ میلادی بیش از ۳۰۰۰ نام برای واریته­های مختلف جنس Mentha منتشر شده است که اکثر این نام­ها نیز با یکدیگر مترادف می­باشند [۶۳].
در گیاهان متعلق به این خانواده، ۴ پایه کروموزومی متفاوت (هاپلوئید) مشخص شده است که عبارتند از ۹ = x، ۱۰ = x، ۱۲ = x و ۱۸ = x [63 و ۱۲۲]. بیشتر گونه­ها دارای عدد کروموزومی ۱۲ = x می­باشند. گونه M. requienni تنها گونه دارای تعداد کروموزوم پایه ۹ = x است و گونه­های M. japonica، M. gattefossei و M. pulegium دارای پایه کروموزومی ۱۰ = x هستند. براساس گزارشات متعدد، تنها ۵ گونه Mentha شامل M. cervina، M. longifolia، M. pulegium، M. requienni و M. suaveolens دیپلوئید می­باشند [۲۵۴]. هر چند که برخی گونه­های دیپلوئید نظیر M. longifolia و M. pulegium به عنوان تتراپلوئید نیز گزارش شده ­اند. به طور کلی، بیشتر سطوح پلوئیدی در گیاهان متعلق به این جنس، هگزاپلوئید (مانند M. arvensis) و اکتاپلوئید (مانند M. aquatica) می­باشد [۶۳ و ۱۲۲].
با توجه به مطالعات فیلوژنتیک (علم تکامل نژادی) از مورفولوژی تعداد کروموزوم­ها و ترکیبات اصلی تشکیل دهنده اسانس نعناع، گروه­بندی مجددی از جنس Mentha انجام شد. در این گروه­بندی، جنس Mentha دارای ۱۸ گونه و ۱۱ هیبرید می­باشد که در ۵ بخش قرار دارند[۱۶۳].
اولین بخش در این جنس، Audiberita بوده که بومی انگلستان و با پایۀ کروموزومی ۹ است و دارای یک گونه به نامM. requienii با ۱۸=x2 کروموزوم می­باشد [۶۳].
دومین بخش Eriodontes با پایه­ های کروموزومی ۱۰ و ۱۲ می­باشد. گونه­های این سرده شامل M.australis با ۷۲=x2 و بومی استرالیا، M. cunninghamii با ۷۲=x2 و بومی نیوزیلند، M. diemenica با ۱۲۰=x2 و بومی استرالیا، M. japonica با ۵۰=x2 و بومی ژاپن و M. satureioides با ۱۴۴=x2 و بومی استرالیا می­باشند [۱۶۳].
سومین بخش این سرده، Mentha با پایه کروموزومی ۱۲ می­باشد که از بزرگترین و پیچیده­ترین بخش­های سرده نعناع به شمار می­رود [۲]. گونه­های این بخش عبارتند از M. aquatica بومی آلمان و دارای عدد کروموزومی ۹۶=x2، M. arvensis با عدد کروموزومی,۹۶ و ۷۲=x2 و بومی اروپا، M. canadensis با عدد کروموزومی ۹۶=x2 و بومی برزیل، M. longifolia با عدد کروموزومی ۴۸ و ۲۴=x2 و بومی اروپا، M. spicata با عدد کروموزومی,۴۸ و ۳۶=x2 که خاستگاه آن ناشناخته است و M. suaveolens با تعدادکروموزوم ۲۴=x2 و بومی فرانسه می­باشد. این گونه­ها تولید ۱۱هیبرید نموده ­اند [۱۶۳].
چهارمین بخش از این سرده Pulegium با پایه کروموزمی ۱۰ می­باشد. گونه­های موجود در این بخش شامل گونه M. gatlefossei با تعداد کروموزم ۴۰=x2، بومی مراکش و گونه M. pulegium با تعداد کروموزم ۲۰=x2 و بومی آمریکا می­باشد [۱۲۱].
پنجمین بخش از این سرده Preslia می­باشد که دارای پایه کروموزومی ۱۲و ۱۸ است. دارای یک گونه با نام M. cervina می­باشد که بومی بخش­های جنوبی اروپا بوده و دارای تعداد کروموزوم ۳۶=x2 است [۱۲۲].
در گیاهان جنس Mentha به دلیل بالا بودن پلی­پلوئیدی، تنوع در تعداد کروموزوم­های پایه، تنوع در مورفولوژی و توانایی تکثیر از طریق رویشی، فرزندان هیبرید متنوع و نهایتاً گونه­های جدیدی تولید می­گردند [۱۲۲]. به عنوان مثال تپیتز [۲۵۸ و ۲۵۹] ۴۳۴ گونه را برای اروپا
ی مرکزی منتشر کرد و تراتمن [۲۶۱] ۱۱۳ گونه را به آن اضافه کرد. همچنین پردان [۲۱۶] نیز ۶۷ گونه جدید را در رمانی و یوگسلاوی معرفی نمود. گونه­های M. spicata، M. longifolia، M. aquatica، M. arvensis و M. pulegium در فلور گیاهی ایران گزارش شده است [۲۱۰]. همچنین مظفریان [۷] در فرهنگنامه گیاهان ایران ۶ گونه متعلق به سرده نعناع در ایران را ذکر نموده است.
۱- Magnoliophyta
2- Magnoliopsida
3- Lamiales
4- Labiatae
تعداد صفحه : ۲۵۰
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       asa.goharii@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

مطلب پیشنهادی
پایان نامه رشته : کشاورزی گرایش : دفع آفات عنوان…
Cresta Posts Box by CP