پایان نامه تأثیر میزان و نوع مصرف رسانه­­ای بر هویت جنسیتی دختران

 پایان نامه رشته  علوم اجتماعی

دانشکده  اقتصاد و  علوم اجتماعی
گروه آموزشی علوم اجتماعی
پایان ­نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در –  جامعه­ شناسی
 
عنوان:
 
بررسی تأثیر میزان و نوع مصرف رسانه­­ای بر هویت جنسیتی دختران دبیرستانی شهر همدان
 
۳۰ تیر ۱۳۹۳

فهرست مطالب
فصل اول: کلیات تحقیق
۱-۱) مقدمه ۱
۱-۳) ضرورت و اهمیت تحقیق ۹
۱-۴) اهداف تحقیق. ۱۲
۱-۴-۱ ) هدف اصلی. ۱۲
۱-۴-۲ )  اهداف فرعی. ۱۲
۱-۵) سوالات تحقیق. ۱۲
فصل دوم: ادبیات و چارچوب نظری تحقیق
۲ -۱) مقدمه. ۱۵
۲-۲)مروری بر پژوهش های پیشین. ۱۶
۲-۲-۱) تحقیقات داخلی ۱۶
۲-۲-۲) تحقیقات خارجی ۱۸
۲-۳) مبانی نظری پژوهش ۲۱
۲ -۳-۱) نظریات مربوط به هویت. ۲۱
۲-۳-۱-۱) ریچارد جنکینز ۲۱
۲-۳-۱-۲) هنری تاجفل و نظریه مقوله ‌بندی. ۲۸
۲-۳-۱-۳)آنتونی گیدنز ۳۱
۲-۳-۱-۴)   جورج هربرت مید. ۳۵
۲-۳-۱-۵)نظریه سیمون دوبووار. ۳۶
۲-۳-۲) نظریات مربوط به کارکرد و اثر بخشی  رسانه ۳۹
۲-۳-۲-۱) ) مدل اثرات شرطی. ۳۹
۲ -۳-۲-۲)  ) مدل اثرات شناختی. ۴۲
۲-۳-۲-۳) مدل اثرات مستقیم. ۴۴
۲-۳-۲-۴ ) مدل اثرات انباشتی ۴۵
۲-۳-۲-۵) نظریه فمینیستی رسانه (لیبرال ، سوسیالیستی و رادیکال ) ۴۶
۲-۳-۲-۶  ) نظریه ژان بودریار ۴۸
۲-۳-۲-۷)نظریۀ کاشت جورج گربنر ۵۲
۲-۳-۲-۸)تئوری یادگیری اجتماعی و جامعه پذیری ۵۶
۲-۳-۲-۹)نظریه استفاده و رضامندی ۵۹
۲-۴)جمع بندی وچارچوب نظری ۶۱
۲-۵) مدل تحلیلی. ۶۵
۲-۶ ) فرضیات پژوهش. ۶۶
فصل سوم: روش شناسی
۳-۱) مقدمه ۶۹
۳-۲) جامعه آماری.  ۶۹
۳-۳)تعیین حجم نمونه. ۷۰
۳-۴ ) روش نمونه گیری ۷۱
۳ -۵) واحد تحلیل ۷۱
۳-۶) تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر وابسته ۷۲
۳-۶-۱)هویت جنسیتی ۷۲
۳-۶-۲)کلیشه های جنسیتی ۷۲
۳-۷) تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر مستقل ۷۵
۳-۷-۱) متغیر مستقل ۷۶
۳-۷-۱-۱) رسانه های جمعی ۷۶
۳ -۷-۱-۲) رسانه های دیداری – شنیداری : ۷۶
۳-۷-۱-۳) رسانه های الکترونیک. ۷۸
۳-۷-۱-۴) پایگاه اقتصادی- اجتماعی ۷۹
۳-۸) اعتبار و روایی ۷۹
۳-۹) روش تحقیق و ابزار گردآوری داده ها. ۸۰
۳-۱۰)  روش تجزیه و تحلیل داده ها ۸۰
 
فصل چهارم: یافته‌های تحقیق
۴-۱- مقدمه ۸۵
۴-۲)  توصیف متغیرهای تحقیق. ۸۵
۴-۲-۱) توزیع پاسخگویان برحسب سن ۸۵
۴-۲-۲)  توزیع پاسخگویان بر حسب رشته تحصیلی. ۸۶
۴-۲-۳  )  توزیع پاسخگویان بر حسب مقطع تحصیلی. ۸۶
۴-۲-۴ )  میزان استفاده پاسخگویان از تلویزیون ۸۷
۴-۲-۵)  میزان استفاده پاسخگویان از ماهواره ۸۸
۴-۲-۶)  میزان استفاده پاسخگویان از اینترنت ۸۸
۴-۲-۷)  توزیع پاسخگویان بر حسب علاقه به شغل خانه داری ۸۸
۴-۲-۸)  توزیع پاسخگویان در مورد تأمین درآمد خانواده  فقط توسط مردان ۸۹
۴-۲-۹)  توزیع پاسخگویان در مورد وظیفه نگه داشتن  بچه ها در آینده توسط  مادر ۹۰
۴-۲-۱۰)  توزیع پاسخگویان در مورد تأمین نیاز عاطفی توسط زن ۹۰
۴-۲-۱۱)  توزیع پاسخگویان در مورد رسیدگی بهتر مادرها به امور بچه ها ۹۱
۴-۲-۱۲)  توزیع پاسخگویان در مورد انجام وظایف همسری توسط زنان ۹۲
۴-۲-۱۳)  توزیع پاسخگویان در مورد توانایی انجام هر نوع شغلی ۹۲
۴-۲-۱۴)  توزیع پاسخگویان در مورد توانایی کسب درآمد برای خانواده توسط فرد ۹۳
۴-۲-۱۵)  توزیع پاسخگویان در مورد مسئول بودن پدرها در امور بچه ها ۹۴
۴-۲-۱۶)  توزیع پاسخگویان در مورد کمک کردن مرد به همسر شاغلش در نگهداری بچه. ۹۴
۴-۲-۱۷)  توزیع پاسخگویان در مورد درک بهتر همسر توسط زن شاغل. ۹۵
۴-۲-۱۸)  توزیع پاسخگویان در مورد توانایی انجام دادن کارهای مدیریتی ۹۶
۴-۲-۱۹)  توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از سریالهای تلویزیونی ۹۶
۴-۲-۲۰)  توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از سریالهای ماهواره ۹۷
۴-۲-۲۱)  توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از اخبار ماهواره. ۹۷
۴-۲-۲۲)  توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از ایمیل. ۹۸
۴-۲-۲۳)  توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده ازچت ۹۹
۴-۲-۲۴)  توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از برنامههای علمی اینترنت ۹۹
۴-۲-۲۵)  توزیع پاسخگویان برحسب پایگاه اقتصادی – اجتماعی. ۱۰۰
۴-۳) تحلیل داده ها. ۱۰۰
۴ – ۳-۱- فرضیه اول:  به نظر می رسد میزان  استفاده از رسانه (تلویزیون ،ماهواره ،اینترنت) بر هویت جنسیتی تأثیر میگذارد . ۱۰۱
۴-  ۳-۲- فرضیه دوم:  به نظر میرسد برنامههای تلویزیونی داخلی (سریالها، تبلیغات تجاری ) بر بازنمایی کلیشههای جنسیتی تأثیر میگذارد ۱۰۲
۴-۳-۳) فرضیه سوم : به نظر میرسد استفاده از برنا مههای ماهواره ، بر ایجاد هویت جنسیتی جدیدتأثیر میگذارد.  ۱۰۳
۴-۳-۴) فرضیه چهارم : به نظر میرسد استفاده از برنامههای اینترنت، بر ایجاد هویت جنسیتی جدیدتأثیر میگذارد.  ۱۰۶
۴-۳-۵) فرضیه پنجم : به نظر میرسد پایگاه اقتصادی- اجتماعی فرد بر میزان استفاده از رسانه تأثیر. ۱۰۹
۴-۱۸-خلاصه تحلیل رگرسیون خطی ساده ۱۰۹
 
فصل پنجم: نتیجه گیری
۵-۱) مقدمه ۱۱۳
۵-۲) نتایج. ۱۰۲
۵-۳)جمع بندی ۱۱۲
۵-۴)  محدودیت های تحقیق ۱۱۳
۵-۵ )  پیشنهادات ۱۱۳
منابع فارسی. ۱۱۶
منابع لاتین. ۱۲۰
 
فهرست جداول
جدول ۳-۱: میزان پایایی شاخص های تحقیق. ۸۰
جدول (۴-۱) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب رشته تحصیلی ،مقطع تحصیلی، سن. ۸۶
جدول (۴-۲) میزان استفاده پاسخگویان از تلویزیون، ماهواره ، اینترنت. ۸۷
جدول (۴-۳) توزیع پاسخگویان بر حسب متغییر های مربوط به هویت سنتی. ۸۹
جدول (۴-۴) توزیع پاسخگویان بر حسب متغییر های مربوط به هویت سنتی. ۹۱
جدول (۴-۵) توزیع پاسخگویان بر حسب متغییر های هویت جدید. ۹۳
جدول (۴-۶ )توزیع پاسخگویان بر حسب متغییر های هویت جدید. ۹۵
جدول (۴-۷ )توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از سریالهای تلویزیونی، سریال های ماهواره ،اخبار ماهواره      ۹۷
جدول (۴-۸) توزیع پاسخگویان برحسب میزان استفاده از ایمیل، چت ، برنامه علمی اینترنت. ۹۸
جدول (۴-۹) توزیع پاسخگویان برحسب پایگاه اقتصادی – اجتماعی. ۱۰۰
جدول  ۴-۱۰خلاصه تحلیل رگرسیون گام به گام هویت جنسیتی بر حسب متغیر وارد شده پیش بین. ۱۰۱
جدول ۴-۱۱. ضرایب رگرسیون متغیر پیش بین روی متغیر هویت جنسیتی ۱۰۱
جدول  ۴-۱۲.خلاصه تحلیل رگرسیون گام به گام کلیشه های جنسیتی بر حسب متغیر وارد شده پیش بین ۱۰۲
جدول ۴-۱۳ ضرایب رگرسیون متغیر پیش بین روی متغیر کلیشههای جنسیتی ۱۰۳
جدول  ۴-۱۴خلاصه تحلیل رگرسیون گام به گام هویت جدید بر حسب متغیرهای وارد شده پیش بین. . ۱۰۴
جدول ۴-۱۵ .ضرایب رگرسیون متغیرهای پیش بین روی متغیر هویت جدید. ۱۰۵
جدول  ۴-۱۶.خلاصه تحلیل رگرسیون گام به گام هویت جدید بر حسب متغیرهای وارد شده پیش بین. ۱۰۷
جدول ۴-۱۷. ضرایب رگرسیون متغیرهای پیش بین روی متغیر هویت جدید. ۱۰۸
 
۱-۱) مقدمه
یکی از جنبه­ های زندگی اجتماعی انسان هویت اجتماعی و نحوه­ی شکل­ گیری آن است .عوامل گوناگونی درحوزه­ی زندگی اجتماعی و شکل­ گیری آن نقش دارند مانند خانواده، مدرسه، رسانه­ های جمعی و . هویت[۱] یکی از موضوعات مهم زندگی اجتماعی درجوامع معاصر است. هر جا بحث از وفاق و همبستگی اجتماعی یا عدم وجود آنها مطرح می­شود، موضوع هویت نیز به میان می­آید. هویت اجتماعی دارای انواع گوناگونی چون هویت­ خانوادگی، قومی، نژادی، ملی و شخصی و . است. برجسته­ترین عنصر هویت شخص ، هویت جنسیتی است. هویت جنسیتی [۲] ، آن بخش از­ رفتارها و نگرش­های فرد نسبت به جنسیت خویش است که تحت تأثیر شرایط فرهنگی و اجتماعی شکل می­گیرد. هویت ­جنسیتی از طریق تعامل اجتماعی شکل­گرفته و از کانال کارگزاران جامعه­پذیری (خانواده، مدرسه، دوستان، رسانه­ های گروهی ) به افراد منتقل می­گردد جامعه ایرانی در سال­های اخیر از لحاظ پرداختن به موضوعات و مسائل زنان دستخوش تغییر وتحولات عینی و ملموس بسیاری شده است. طبیعی است که این تحولات بر هویت و مکانیزم شکل­ گیری و هویت­یابی تأثیرات شگرفی گذاشته باشد. به همین دلیل امروزه هویت زن ایرانی ترکیبی باز اندیشانه از هویت­های سنتی و مدرن است .در چنین چارچوبی زنان جامعه ما با تکیه بر دو رویکرد سنتی و مدرن و حتی ترکیب این دو هویت، در پی باز تعریف هویت اجتماعی خود هستند. در جامعه ایران هویت­ها شکلی سیال و متغییر یافته­اند.یکی از مهم­ترین منابع تغییر هویت­ها در جامعه امروزی، از جمله در عرصه زندگی زنان، رسانه­ های جمعی می­باشند.تأثیر رسانه های نوین برجامعه ،بالاخص جنبه ارتباطی آن که به تمامی ابعاد زندگی بشرتسری یافته است انکارناپذیر می­باشد.همچنین نقش مؤثر رسانه­ های جمعی در زندگی اجتماعی و تأثیر نافذ آن در شکل بخشی به هویت باعث شده تفاوت­های از پیش موجود بین هویت و شیوه ­های نگرش و شیوه های رفتار، در پرتو تازه­ای نگریسته شود.
در عصر ارتباطات دستیابی به مخاطبان و اثرگذاری بر آنان از اهداف دست اندرکاران رسانه­ های مختلف است. یکی از مهم­ترین عناصر ایجاد ارتباط با مخاطب، اثری است که رسانه بر او می­گذارد. اثرگذاری رسانه­ها همواره مورد توجه گردانندگان، اندیشمندان حوزه­های مطالعات رسانه­ای و دولت­ها بوده است.در واقع برای کسانی که متصدی و متولی رسانه­ها هستند همواره این پرسش مطرح است­ که آیا رسانه­ها می توانند تأثیری برمخاطبان داشته باشند.؟ گسترش وسایل ارتباط جمعی (تلویزیون ، ماهواره ، اینترنت) بحث تأثیر این وسایل بر مخاطبان از جنبه های مختلف نظیر تغییر آموزش سبک­زندگی ، ایجاد سلیقه­ها و علایق جدید ، تحریک حس مصرف گرایی ، تجدد طلبی و نوگرایی ، آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان ، ارتقای سطح آگاهی­ها و دانش عمومی و . به طور جدی مطرح کرده است.
وسایل سنتی ارتباطی در سال­های اخیر جای خود را به وسایل الکترونیکی دیجیتالی ارتباط از راه دور داده است. وسایل جدید با ظرفیت­ها و قابلیت­های بسیار نقش تعیین کننده ­ای در تغییر در ابعاد مختلف جامعه به عهده دارند.رسانه­ های جدید از تفاوت میان رسانه­ های گوناگون کاسته و فعالیت­های ارتباط جمعی و خصوصی را به هم نزدیک کرده­اند یک رسانه واحد را می توان هم مورد استفاده عمومی و هم تخصصی قرارداد.رسانه­ های ارتباطی را می­توان نه تنها در جهت چالش و تضعیف ارزش­ها و باورهای سنتی ، بلکه به منظور گسترش و تحکیم سنت­ها نیز مورد استفاده قرار داد. تلویزیون در دهه­های اخیر از رسانه­ای با چهار انتخاب برای بیننده در بسیاری از نقاط ، به رسانه­ای با بیش از پنجاه انتخاب تغییر کرده است. کانال­های قابل دسترسی عموم معمولاً با حداقلی از آموزش فرصتی را برای افراد فراهم می­ کند تا برنامه­ ها و پیام­های خود را ایجاد و از نظر زمانی برنامه ­ریزی کنند و انتقال دهند.استفاده از ماهواره­ها برای پخش برنامه ­های تلویزیونی  تحول عظیمی در تولید و پخش برنامه­ ها در سطح وسیع ایجاد کرده است . عدم امکان کنترل امواج ماهواره ای باعث شده که حجم وسیعی از برنامه ­های برون­مرزی به فضای فکری جامعه وارد شده و بر ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی تأثیر گذارد. با وجود اختلاف­هایی که دیدگاه­های گوناگون در خصوص میزان، ابعادو چگونگی اثرگذاری رسانه­ها دارند ، هیچ یک از آن ها این نکته را که رسانه­ها توان تأثیرگذاری دارند نفی نمی­کنند. به عبارت دیگر می­پذیرند که این امکان به صورت بالقوه در رسانه وجود دارد فقط گستره و دامنه این تأثیر متفاوت است.
۱-۲) بیان مسئله
هویت یکی از موضوعات مهم زندگی اجتماعی در جوامع معاصر است. هر جا بحث از وفاق و همبستگی اجتماعی یا عدم وجود آن­ها مطرح می شود، موضوع هویت نیز  به میان می آید . یک جنبه از هویت مبتنی بر تشابهات و مشترکات بین افراد و یک جنبه از آن مرتبط با تمایز “ما” و دیگران است .
هویت ابتدا به معنای «یکی شد » و در روانشناسی به معنای «یکی شدن خود»  مطرح گردیده است  .هویت از نظر جامعه شناسی صرفاً یکی شدن خود نیست، بلکه ” یکی شدن با خود و دیگران” محسوب می­شود که توضیح دهنده هویت فردی و اجتماعی است .بر اساس نظریه هویت، فرآیند هویت یک سیستم کنترل است که مجموعه ­ای از هنجارها و ضد هنجارها را در فرد و جامعه به وجود می آورد. هویت مجموعه معانی است که چگونه بودن را در خصوص نقش­های اجتماعی به فرد القا می­ کند و یا وضعیتی است که به فرد می­گوید او کیست و مجموعه معانی را برای فرد تولید می­ کند که مرجع کیستی و چیستی او را تشکیل می­دهد( دوران، ۱۳۸۷: ۲۶).
هویت اجتماعی دارای انواع گوناگونی چون هویت خانوادگی، قومی، نژادی، ملی و شخصی و . است. برجسته ترین عنصر هویت شخصی، هویت جنسیتی است که بعدی از هویت است و ما خود را به یکی از دو مقوله مرد یا زن منتسب می کنیم، یعنی به خودمان برچسب مذکریا مؤنث می­زنیم. هویت جنسیتی، آن بخش از رفتارها و نگرش­های فرد نسبت به جنسیت خویش است که تحت تأثیر شرایط فرهنگی و اجتماعی شکل می­گیرد.در واقع هویت جنسیتی از طریق تعامل اجتماعی شکل گرفته و از کانال کارگزاران جامعه­پذیری (خانواده، مدرسه، دوستان، رسانه­ های گروهی ) به افراد منتقل می­گردد. افراد از طریق این هویت، به باز تولید  ارزش­ها، نگرش­ها و رفتارهایی می پردازند که محیط اجتماعی برای آنان تعیین کرده است . بخش مهمی از شناخت­های مربوط به هویت جنسیتی، ناشی از، عقاید  قالبی و کلیشه­های جامعه  است. براساس کلیشه­های جنسیتی  زنان و مردان در جامعه  دارای ویژگیها ، رفتار و حالت روانی خاص هستند و قابلیت انجام وظایف و کارهایی خاص را پیدا می­ کنند. امروزه در جامعه ایرانی هویت­ جنسیتی سنتی دستخوش تغییر گردیدو هویت جنسیتی  مدرن از نظر فرهنگی بطور کامل پذیرفته نشده، هویت­های سنتی به تدریج مورد سوال قرار گرفته­اند و هویت­های جدید سر برآورده­اند که نه یکپارچگی گذشته را دارند نه ثبات پیشین را . در چنین وضعیتی زنان و دختران جوان جامعه ما با ترکیبی باز اندیشانه از هویت­های سنتی و مدرن ،در پی باز تعریف هویت جنسیتی خود هستند .
یکی از مهم­ترین منابع تغییر هویت جنسیتی زنان و دختران ،رسانه­ های جمعی است. درجهان کنونی پیشرفت سریع وسایل ارتباط جمعی ،فرصت به روز شدن را در اختیار افراد قرار می دهد و قشر جوان و زنان ازجمله گروه­های هدف برای رسانه­ها محسوب می شوند.رسانه­ها تولیدکننده ی پیام­های رمزدار یا موضوعات فرهنگی­اند و نقش به سزایی درحمل و ارائه این پیام­ها دارند ، آنها باعث می­شوند افراد نگرش ویژه­ای نسبت به جامعه داشته باشند.استفاده از رسانه­ های ارتباطی ،زندگی اجتماعی را به طریقی بنیادین دگرگون کرده است .آنها با ایجاد بسترهای فرهنگی افکار عمومی جامعه را مطابق الگوهای خود شکل می­ دهند و تغییرات  اساسی در رویه ،رفتار، طرز تفکر و منش افراد ایجاد می­ کنند .
رسانه­ها درشکل دادن به بینش­ها و ادراک­های ما درباره­ی نقش­های جنسیتی­مان نقش مهمی ایفا می­کنندکه با نقش­های کلیشه­ای فرهنگی سازگاری دارند. از جمله­ی این رسانه­ها می­توان به تلویزیون اشاره کرد .در اکثر کشورهای توسعه یافته، تلویزیون وسیع ترین گستره مخاطبان را در میان تمام رسانه­ها به خود اختصاص داده است. تلویزیون از بدو تولد فرد وجود دارد و جزئی از زندگی اوست .تلویزیون یکی از مهم­ترین رسانه­ های جمعی است که در برنامه ­های مختلف مانند فیلم، سریال، تبلیغات و غیره، زنان و مردان را در نقش­های مختلف نشان می­دهد تصویر فرهنگی زنان دختران در برنامه ­های تلویزیونی داخلی نیز درجهت حمایت وتداوم نقش سنتی و تقویت مفاهیم پذیرفته شده درباره زنانگی و مردانگی است.نتایج مطالعات نشان داده است برنامه ­های تلویزیونی در ساعات پر بیننده، تصویری بسیار کلیشه­ای و اغلب با ویژگی­های سنتی و پدرسالارانه از زنان ارائه می­ دهند ( میرساردو و صداقت ، ۱۳۸۶ :۳۰-۳۱).
در این نقشها زنان معمولاً منفعل ، تسلیم و کم اهمیت هستند و در نقشهای همسر ،مادر و کدبانو یا در مشاغل فرعی و کسل­کننده ظاهر می­شوند،  این رسانه­ها سعی می­ کنند  این نقشها را در نظر زنان طبیعی جلوه دهند و زنان را به عنوان موجوداتی حاشیه­ای بازنمایی کنند (ریاحی ،۱۱۰:۱۳۸۶) .
[۱] . Identity
[۲] Gender Identity

تعداد صفحه:۱۶۰

قیمت : ۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 [email protected]

مطلب پیشنهادی
 پایان نامه رشته  علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامیواحد گرمساردانشکده علوم…
Cresta Posts Box by CP