پایان نامه درباره:ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری (Rosmarinus officinalis L.) در ارتباط با تکوین

پایان نامه رشته :زیست شناسی

گرایش :علوم گیاهی

عنوان : ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری (Rosmarinus officinalis L.) در ارتباط با تکوین

دانشگاه شیراز

دانشکده‌ی علوم

 

پایان‌نامـه‌ی کارشناسی ارشد در رشته ی

زیست شناسی- علوم گیاهی

 

ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری (Rosmarinus officinalis L.) در ارتباط با تکوین

 

استاد راهنما:

دکتر هما رجایی

 

مهر ماه ۱۳۹۲

 

 
چکیده
 
رزماری به عنوان یک گیاه آروماتیک دارای برگهای همیشه سبز، با پتانسیل تولید اسانس، در صنعت غذا، عطریات و ترکیبات دارویی استفاده دارد. این پژوهش به منظور بررسی ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگهای رزماری در مراحل تدریجی تکوین صورت گرفته است. جوانه انتهایی و چهار مرحله نموی برگ رزماری با بهره گرفتن از میکروسکوپ نوری مطالعه شدند. در طی فعالیت برگزایی، مریستم انتهایی ساقه به صورت دوره ای مرتباً از سطح بیشینه و کمینه عبور کرد. سیستم‌های پوششی، آوندی و زمینه‌ای به ترتیب تمایز یافتند. تغییرات تکوینی اساساٌ شامل افزایش ضخامت کوتیکول در سطح بالایی، افزایش تعداد روزنه‌ها در سطح پایینی برگ، گسترش فضای بین سلولی در مزوفیل و تمایزیابی کلانشیم بود. سه نوع کرک غده‌ای و دو نوع کرک غیر غده‌ای، در هر دو سطح بالایی و پایینی برگ مشاهده شدند. انواع کرکهای غده‌ای و غیر غده‌ای از اولین مرحله تکوین برگ بوجود آمده و تمایز یافتند. با بلوغ برگ از میزان کرکها کاسته ‌‌شد. اسانس برگهای رزماری، در مراحل مختلف تکوین با بهره گرفتن از روش تقطیر با آب جدا شده و فعالیت ضد میکروبی آنها بر علیه سه نوع باکتری با دو روش انتشار دیسک و رقت‌سازی میکروبراث مطالعه گردید. بالاترین مقدار و همچنین میزان فعالیت اسانس مربوط به دومین مرحله تکوین برگ بر علیه باکتری استافیلوکوکوس اورئوس و با میزان حداقل غلظت ممانعت کننده ۱۲۲/۰ بود. با بلوغ برگ تاثیر اسانس بر روی باکتری استافیلوکوکوس اورئوس کاهش و بر باکتری اشریشیا کولای افزایش یافت. فعالیت ضدمیکروبی اسانس با تراکم و فعالیت ترشحی کرک‌های غده‌ای در طی تکوین برگ رزماری مطابقت داشت.
فهرست مطالب
عنوان                               صفحه
فصل اول: مقدمه ۱
فصل دوم: مروری بر تحقیقات پیشین ۲
۲-۱- جوانه انتهایی و تکوین برگ در گیاهان دولپه و نعناعیان ۹
۲-۲- ساختار ترشحی در تیره نعناعیان و رزماری ۱۱
۲-۳- یافته های فیتوشیمیایی در گیاه رزماری ۱۳
۲-۴- خواص دارویی، ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی گیاه رزماری ۱۳
اهداف پژوهش ۱۷
فصل سوم: مواد و روش ها ۱۹
۳-۱- انتخاب نمونه گیاهی ۱۹
۳-۲- آماده‌سازی نمونه‌ها جهت مطالعات سلولی تکوینی با بهره گرفتن از میکروسکوپ نوری ۱۹
۳-۲-۱- تثبیت ۱۹
۳-۲-۲- آبگیری ۲۰
۳-۲-۳- نفوذ پذیری ۲۰
۳-۲-۴- قالب‌گیری ۲۱
۳-۲-۵- برش‌گیری ۲۱
۳-۲-۶ – رنگ‌آمیزی ۲۱
۳-۲-۷- مشاهده و عکسبرداری ۲۲
۳-۳- بررسی فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین ۲۲
۳-۳-۱- نمونه گیاهی ۲۲
۳-۳-۲- استخراج اسانس ۲۳
۳-۳-۳- نژادهای باکتریایی ۲۳
۳-۳-۴- احیاء باکتریهای لیوفیلیزه ۲۴
۳-۳-۵- محیط استاندارد نیم مک فارلند ۲۴
۳-۳-۶- تعیین خاصیت ضد باکتری ۲۴
۳-۳-۶-۱- کنیک Disc diffusion 25
3-3-6-2- محاسبه حداقل غلظتهای ممانعت کننده و کشنده ۲۶
فصل چهارم: نتایج. ۲۸
۴-۱- بررسی خصوصیات ظاهری گیاه رزماری ۲۸
۴-۲- ساختار تشریحی برگ رزماری ۳۶
۴-۳- بررسی های تکوینی ۴۳
۴-۳-۱- جوانه انتهایی ساقه و برگزایی ۴۳
۴-۳-۲- مراحل تکوینی برگ ۴۴
۴-۳-۲-۱- اولین مرحله تکوین ۴۵
۴-۳-۲-۲- دومین مرحله تکوین ۴۷
۴-۳-۲-۳- سومین مرحله تکوین ۴۸
۴-۳-۲-۴- چهارمین مرحله تکوین ۴۹
۴-۴- اندازه گیری میزان اسانس در مراحل مختلف تکوین ۱۰۴
۴-۵- بررسی فعالیت ضد میکروبی در مراحل تدریجی تکوین ۱۰۵
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری. ۱۲۱
۵-۱- ویژگی های ظاهری ۱۲۱
۵-۲- بررسی ساختار و تغییرات تکوینی ۱۲۲
۵-۲-۱- بنیان گذاری برگ ۱۲۳
۵-۲-۲- تکوین برگ گیاه رزماری ۱۲۶
۵-۳- انواع کرکهای غده‌ای و رابطه بین تمایزیابی آنها و تکوین برگ ۱۳۰
۵-۴- بررسی فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین ۱۳۲
۵-۵- رابطه بین میزان اسانس، فعالیت ضد میکروبی و تکوین برگ ۱۳۴
پیشنهادات پژوهشی آینده ۱۳۵
فهرست منابع ۱۳۶
فهرست جدول ها
عنوان و شماره                                  صفحه
جدول شماره‌ی ۱- میانگین میزان اسانس مراحل مختلف تکوین برگ رزماری. ۱۰۴
جدول شماره‌ی ۲- فعالیت ضد میکروبی اسانس دومین مرحله تکوین برگ رزماری بر اساس محاسبه قطر هاله عدم رشد (mm) بر روی سویه های باکتری مورد آزمایش. ۱۰۶
جدول شماره‌ی ۳- فعالیت ضد میکروبی اسانس سومین مرحله تکوین برگ رزماری بر اساس محاسبه قطر هاله عدم رشد (mm) بر روی سویه های باکتری مورد آزمایش. ۱۰۷
جدول شماره‌ی ۴- فعالیت ضد میکروبی اسانس چهارمین مرحله تکوین برگ رزماری بر اساس محاسبه قطر هاله عدم رشد (mm) بر روی سویه های باکتریایی مورد آزمایش. ۱۰۷
جدول شماره‌ی ۵- تعیین میزان حداقل غلظتهای ممانعت کننده رشد و کشنده اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین، برروی سویه‌های باکتریایی استاندارد مورد آزمایش. ۱۰۸
جدول شماره‌ی ۶- میانگین قطر هاله عدم رشد اسانس خالص برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین، برروی سویه‌های باکتریایی استاندارد مورد آزمایش. ۱۰۸
فهرست تصاویر
عنوان                                         صفحه
تصویر ۱- محل جمع آوری نمونه، باغ گیاهشناسی ارم دانشگاه شیراز، بخش باغ صخره‌ای. ۲۹
تصویر ۲- قسمتی از شاخه رزماری. ۳۰
تصویر ۳- بخشی از برگ بالغ در گیاه رزماری. ۳۱
تصویر ۴- – بخشی از برگ بالغ در گیاه رزماری، سطح زیرین. ۳۲
تصویر ۵- گلهای آبی مایل به بنفش کنار برگها‌ی گیاه رزماری در فصلهای پاییز و بهار مشاهده می‌شوند ۳۳
تصویر ۶- برگها‌ی گیاه رزماری در مراحل انتخاب شده تکوینی. ۳۴
تصویر ۷- موقعیت برگهای رزماری در مراحل تدریجی تکوین. ۳۵
تصویر ۸- نمای کلی از برگ بالغ درگیاه رزماری، برش عرضی و دستی. ۳۷
تصویر ۹- نمای کلی از کرکها‌ی محافظتی و یک کرک غده‌ای در برگ بالغ رزماری، برش عرضی و دستی. ۳۹
تصویر ۱۰- نمای کلی از یک کرک غده‌ای در برگ بالغ رزماری، برش عرضی و دستی. ۳۹
تصویر ۱۱- نمای کلی از یک کرک غده‌ای در برگ بالغ رزماری، برش عرضی و دستی. ۴۰
تصویر ۱۲- بخشی از برگ بالغ درگیاه رزماری، برش عرضی و دستی. ۴۱
تصویر ۱۳- بخشی از مزوفیل، برش عرضی و دستی برگ بالغ درگیاه رزماری. ۴۲
تصویر ۱۴- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۱
تصویر ۱۵- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۲
تصویر ۱۶- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۳
تصویر ۱۷- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۴
تصویر ۱۸- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۵
تصویر ۱۹- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۶
تصویر ۲۰- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۷
تصویر ۲۱- عملکرد پلاستوکرونی در رأس گیاه رزماری با برگهای متقابل. ۵۸
تصویر ۲۲- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۵۹
تصویر ۲۳- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. ۶۰
تصویر ۲۴- تمایز اولیه سیستم پیش‌آوندی در برش عرضی، اولین مرحله تکوین برگ رزماری. ۶۱
تصویر ۲۵- برش عرضی برگ رزماری در یک مرحله پیشرفته‌تر و پهنک گسترده. ۶۲
تصویر ۲۶- برش عرضی، اولین مرحله تکوین برگ رزماری. ۶۳
تصویر ۲۷- تمایز سیستم آوندی collateral در اولین مرحله تکوین برگ رزماری، برش عرضی. ۶۴
تصویر ۲۸- مراحل تکوین و تمایز‌یابی کرک‌های غده‌ای در برش عرضی از اولین مرحله تکوین برگ رزماری. ۶۵
تصویر ۲۹- ادامه تکوین و تمایز‌یابی کرک‌ها‌ی غده‌ای در برش عرضی از اولین مرحله تکوین برگ رزماری ۶۶
تصویر ۳۰- مراحل تکوین و تمایز‌یابی کرک‌های محافظتی در برش عرضی از اولین مرحله تکوین برگ رزماری. ۶۷
تصویر ۳۱- تکوین و تمایز‌یابی انواع کرک‌ها‌ در برش عرضی اولین از مرحله تکوین برگ رزماری. ۶۸
تصویر ۳۲- برش عرضی از اولین مرحله تکوین برگ رزماری. روزنه ها در گیاه رزماری از نوع برجسته (Raised stomata) می‌باشد. ۶۹
تصویر ۳۳- برش عرضی از اولین مرحله تکوین برگ رزماری. ۷۰
تصویر ۳۴- نمای کلی از پایان مرحله اول تکوین در برگ رزماری، برش عرضی. ۷۱
تصویر ۳۵- برش عرضی از پایان اولین مرحله تکوین برگ رزماری. ۷۲
تصویر ۳۶- نمای کلی از دومین مرحله تکوین برگ رزماری، برش عرضی. ۷۳
تصویر ۳۷- برش عرضی از دومین مرحله تکوین در برگ گیاه رزماری. ۷۴
تصویر ۳۸- برش عرضی از دومین مرحله تکوین در برگ گیاه رزماری. ۷۵
تصویر ۳۹- برش عرضی از دومین مرحله تکوین در برگ گیاه رزماری. ۷۶
تصویر ۴۰- برش عرضی از رگبرگ اصلی در دومین مرحله تکوین برگ گیاه رزماری ۷۷
تصویر ۴۱- برش عرضی برگ گیاه رزماری در پایان دومین مرحله تکوین. ۷۸
تصویر ۴۲- برش عرضی بخش قاعده‌ای برگ گیاه رزماری در پایان دومین مرحله تکوین. ۷۹
تصویر ۴۳- برش عرضی از برگ گیاه رزماری در دومین مرحله تکوین. ۸۰
تصویر ۴۴- نمای کلی کرک ترشحی Capitate در برش عرضی برگ رزماری در دومین مرحله تکوین. ۸۱
تصویر ۴۵- نمای کلی از کرک ترشحی Peltate در برش عرضی از دومین مرحله تکوین برگ رزماری. ۸۲
تصویر ۴۶- نمایی از چند نوع کرک در برش عرضی دومین از مرحله تکوین برگ رزماری ۸۳
تصویر ۴۷- نمای کلی از چند نوع کرک در برش عرضی از دومین مرحله تکوین برگ رزماری. ۸۴
تصویر ۴۸- نمای کلی از چند نوع کرک در برش عرضی از دومین مرحله تکوین برگ رزماری. ۸۵
تصویر ۴۹- نمای کلی از سومین مرحله تکوین برگ رزماری، برش عرضی. ۸۶
تصویر ۵۰- برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تکوین. ۸۷
تصویر ۵۱ – برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تکوین. ۸۸
تصویر ۵۲- برش عرضی برگ رزماری در سومین مرحله تکوین. ۸۹
تصویر ۵۳- برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تکوین. ۹۰
تصویر ۵۴- برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تکوین. ۹۱
تصویر ۵۵- نمای کلی از کرک ترشحی Peltate در برش عرضی از سومین مرحله تکوین برگ رزماری. ۹۲
تصویر ۵۶- بخش قاعده‌ای برگ رزماری در سومین مرحله تکوین، برش عرضی ۹۳
تصویر ۵۷- رگبرگ میانی رزماری در سومین مرحله تکوین برگ، برش عرضی از وسط برگ. ۹۴
تصویر ۵۸- کناره برگشته برگ رزماری در سومین مرحله تکوین، برش عرضی. ۹۵
تصویر ۵۹- رگبرگ میانی بخش قاعده برگ رزماری در سومین مرحله تکوین، برش عرضی. ۹۶
تصویر ۶۰- نمای کلی از برگ بالغ درگیاه رزماری، برش عرضی ۹۷
تصویر ۶۱- برش عرضی برگ بالغ رزماری ۹۸
تصویر ۶۲- برش عرضی برگ بالغ رزماری ۹۹
تصویر ۶۳- برش عرضی برگ بالغ رزماری. ۱۰۰
تصویر ۶۴- برش عرضی برگ بالغ رزماری ۱۰۱
تصویر ۶۵- برش عرضی برگ بالغ رزماری ۱۰۲
تصویر ۶۶- برش عرضی برگ بالغ رزماری. ۱۰۳
تصویر ۶۷- نمودار تغییرات کمی میانگین میزان اسانس طی مراحل مختلف تکوین برگ رزماری. ۱۰۴
تصویر ۶۸- نمودار ستونی تغییرات کمی میانگین قطر هاله عدم رشد (mm) اسانسهای مراحل مختلف تکوین برگ رزماری بر روی سویه های باکتری مورد آزمایش. ۱۰۹
تصویر ۶۹- نمودار خطی تغییرات کمی میانگین قطر هاله عدم رشد (mm) اسانسهای مراحل مختلف تکوین برگ رزماری بر روی سویه های باکتری مورد آزمایش. ۱۰۹
تصویر ۷۰- فعالیت ضد میکروبی آنتی بیوتیک‌ها ی مختلف بر سویه های باکتری مورد آزمایش ۱۱۰
تصویر ۷۱- فعالیت ضد میکروبی غلظتهای خالص و ۵۰% اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین بر روی سودوموناس ائروژینوزا مورد آزمایش. ۱۱۱
تصویر ۷۲- فعالیت ضد میکروبی غلظتهای متفاوت اسانس برگ رزماری بر روی سودوموناس ائروژینوزا در مراحل مختلف تکوین. ۱۱۲
تصویر ۷۳- فعالیت ضد میکروبی اسانس خالص مراحل مختلف تکوین برگ رزماری بر روی باکتری استافیلوکوکوس اورئوس. ۱۱۲
تصویر ۷۴- فعالیت ضد میکروبی غلظتهای مختلف اسانس رزماری در مراحل مختلف تکوین، برروی باکتری اشریشیا کولای. ۱۱۳
تصویر ۷۵- فعالیت ضد میکروبی غلظتهای مختلف اسانس رزماری در مراحل مختلف تکوین، برروی باکتری اشریشیا کولای ۱۱۴
تصویر ۷۶- فعالیت ضد میکروبی غلظتهای متفاوت اسانس برگ رزماری در مرحله دوم تکوین، بر روی باکتری استافیلوکوکوس اورئوس ۱۱۵
تصویر ۷۷- فعالیت ضد میکروبی غلظتهای متفاوت اسانس برگ رزماری در مرحله جهارم تکوین بر روی باکتری استافیلوکوکوس اورئوس. ۱۱۶
تصویر ۷۸- محاسبه حداقل غلظت ممانعت کننده اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین بر روی باکتری استافیلوکوس اروئوس. ۱۱۷
تصویر ۷۹- محاسبه حداقل غلظت کشنده اسانس برگ رزماری در مراحل تدریجی تکوین بر روی باکتری استافیلوکوس اروئوس. ۱۱۷
تصویر ۸۰- محاسبه حداقل غلظت ممانعت کننده اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین بر روی باکتری اشریشیا کولای. ۱۱۸
تصویر ۸۱- محاسبه حداقل غلظت کشنده اسانس برگ رزماری در مراحل تدریجی تکوین بر روی باکتری اشریشیا کولای. ۱۱۸
تصویر ۸۲- محاسبه حداقل غلظت کشنده و ممانعت کننده اسانس برگ رزماری در مراحل تدریجی تکوین بر روی باکتری سودوموناس ائروژینوزا. ۱۱۹
فصل اول
 
 
مقدمه
 
گیاهان دارویی به دلیل ماهیت طبیعی، با بدن سازگاری بهتری دارند، معمولا فاقد عوارض ناخواسته داروهای شیمیایی می باشند و در موارد مصرف طولانی یا بیماریهای مزمن به عنوان بهترین گزینه محسوب می شوند. در سالهای اخیر گرایش به استفاده از این گیاهان و ترکیبات حاصل از آنها، برای تولید دارو در اکثر کشورها رو به افزایش است و کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. ایران با دارا بودن شرایط مختلف آب و هوایی و برخورداری از منابع عظیم گیاهان داروئی بومی و غیر بومی می‌تواند در این زمینه پیشرو باشد و از پتانسیل‌های موجود این گیاهان بهره ببرد.
یک گروه از این گیاهان، خانواده نعناعیان (Lamiaceae) می باشند که با داشتن ۲۰۰ جنس و ۴۰۰ گونه در غالب نواحی و مخصوصا مناطق مدیترانه‌ای پراکنده می باشند (زرگری، ۱۳۴۷). در بسیاری از گونه‌های این خانواده بزرگ، اسانس‌ها و ترکیبات آروماتیکی شناسایی شده که در صنعت عطر، دارو، مواد آرایشی، مواد غذایی و . استفاده دارند (Skaria et al., 2007).
یکی از جنس های متعلق به خانواده نعناعیان Rosmarinus L. است که گونه مدیترانه‌ای آن(Rosmarinus officinalis L.) به رزماری معروف است. رزماری گیاهی درختچه ای، پایا، بسیار معطر،‌ دارای ساقه‌های چوبی با ارتفاع ۵۰ سانتی متر تا ۱ متر، برگهای متقابل، بدون دمبرگ (مظفریان،‌ ۱۳۸۳)، با کناره به داخل برگشته، باریک و دراز به طول ۲ تا ۵/۲ سانتیمتر، نوک تیز و نسبتا خشن می باشد. سطح فوقانی پهنک برگ به رنگ سبز، ولی سطح پایینی آن بر اثر پوشیده بودن از کرک، به رنگ سفید است. گل آن که در بهار در کنار برگها ظاهر می شود، رنگ آبی روشن دارد و پیوسته گلبرگ می باشد (زرگری، ۱۳۴۷). گلها کامل، تقریبا بدون دمگل و در خوشه های کوتاه محوری قرار دارند. کاسه گل استکانی، دو لبه؛ لب بالایی با ۳ دندانه کوچک؛ لب پایینی دو دندانه ای می باشد. جام گل با لب بالایی چالدار یا دو لوبه و لب پایینی سه لوبه، با لب میانی بزرگ، تو گود، سرازیر (به پایین برگشته) دیده می شود (مظفریان، ۱۳۸۳). درون جام گل منحصرا دو پرچم جای دارد (زرگری،‌ ۱۳۴۷). خامه بنیانی نیست. میوه چهار فندقه‌ای و به رنگ قهوه‌ای است. فندقه‌چه‌ها صاف، کروی-تخم مرغی و با قاعده مورب می‌باشند (مظفریان، ۱۳۸۳).
رزماری در بین باغداران بنام رومارن متداول شده است. نام آن را در کتب قدیم فارسی اکلیل الجبل Aklil-ol-jabal ذکر کرده اند (ثابتی، ۱۳۵۵). نام علمی Rosmarinus از لاتین قدیم مشتق شده به معنای “dew of the sea”. “dew” یا “dew-like” به معنای گلهای آبی کمرنگ و شبنم مانند و “marinus” به معنای دریا که از رشد این گیاه در نزدیک دریا اقتباس شده است (ثابتی، ۱۳۵۵ ؛(Skaria et al.,2007.
رزماری از قدیم الایام مورد شناسایی مردم بوده و در مراسم تشریفاتی، جشن های عمومی و خانوادگی به عنوان سمبل عشق و علاقمندی و یا در مراسم عروسی و عزا به کار می‌رفته است.
در قرن شانزدهم میلادی Prospet Apline شاخه های گیاه رزماری را در قبور مصریان پیدا نمود. برای اولین بار Arehigens به طریق جوشاندن نوعی روغن از رزماری بدست آورد؛ ولی استخراج اسانس آن به صورت محلول الکلی قرن ها بعد یعنی در سال ۱۳۳۰ میلادی توسط A.devill-neuve صورت گرفت. در قرن شانزدهم میلادی، تقطیر گل رزماری بوسیله الکل آغاز گردید و چون بیماری روماتیسم و نقرس ایزابل، ملکه هنگری (مجارستان) ۷۲ ساله با اسانس مذکور معالجه شد این اسانس به داروی جوانی یا اسانس ملکه هنگری شهرت یافت. در سال ۱۶۸۵، دانشمندی بنام Kunkel از اسانس رزماری نوعی کامفر بدست آورد که بعدها اثر این اسانس توسط Lesieur بر روی سلسله اعصاب بررسی گردید. دانشمندان دیگر نیز نظیر Parturier و Rousselle در سال ۱۹۲۹ تاثیر این اسانس را بر روی کبد مطالعه نمودند و نتیجه این گونه بررسی های علمی باعث شهرت گیاه رزماری در قرن بیستم میلادی شد (زرگری، ۱۳۴۷).
رزماری بومی نواحی مدیترانه است و در اسپانیا، پرتقال،‌ مراکش، الجزایر، تونس، یوگسلاوی، فرانسه، ایتالیا، شمال افریقا و هند رشد میکند. امروزه رزماری بدلیل مصارف دارویی، داشتن برگهای سبز دائمی، زیبایی خاص و بوی مطبوع، در غالب نواحی از جمله ایران پرورش می یابد (زرگری، ۱۳۴۷).
رزماری به عنوان یک گیاه آشپزخانه‌ای و یک ادویه مشهور در بسیاری از کشورهای غربی استفاده می شود، اما مصرف آن در کشورهای مدیترانه‌ای به خصوص ایتالیا و فرانسه عمومی‌تر است. اسانس یا پودر برگهای رزماری به تنهایی یا ترکیب با گیاهان دیگر به عنوان چاشنی گوشت، سس ها، ادویه ها و محصولات دیگر غذایی کاربرد دارد (Skaria et al., 2007).
گلهای آن نوش فراوان با بوی قوی و مطبوع فراهم می کنند؛ به طوریکه عسل حاصله از آنها بوی معطر مخصوص دارد و به خوبی شناخته می شود (زرگری، ۱۳۴۷).
گیاه رزماری دارای خواص بادشکن، ضد گرفتگی عضلانی، آرامبخش، مدر و ضد میکروب می‌باشد. به طور سنتی جهت درمان سوء هاضمه‌های عصبی، میگرن، سردرد و فشار خون بالا مصرف می شود (آخوندزاده، ۱۳۷۹). این گیاه ضد تشنج و صفرا بر و مقوی معده بوده و نیرو دهنده بسیار قوی است. مصرف رزماری موجب سهولت ترشح و دفع صفرا می شود؛ بنابر این از آن در بیماریهای یرقان و نارسایی اعمال کبدی استفاده به عمل می آورند. مصرف رزماری در موارد ضعف عمومی ، خستگی مفرط و بی حالی بیمار در دوره نقاهت مفید تشخیص داده شده است. حمام جوشانده آن در روماتیسم مفصلی و به صورت غرغره در رفع ورم مزمن لوزتین مفید واقع می شود (زرگری، ۱۳۴۷).
عصاره روغنی سر شاخه های گلدار و برگهای آن علاوه بر محصولات غذایی، در صنعت عطریات و مواد بهداشتی از قبیل صابونها، کرم ها و شامپوها استفاده گسترده ای دارد. بوی عطر رزماری در تحریک حافظه موثر است و این موضوع باعث شده که به عنوان یک گیاه گلدانی برای روی میزکار در نظر گرفته شود. چوب آن برای ساخت عود و دیگر وسایل موسیقی استفاده می شود (Skaria et al., 2007).
اسانس رزماری به علت دارا بودن خاصیت ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی وسیع به عنوان یک گیاه دارویی شناخته شده است. اسانس رزماری همچنین دارای خواص آنتی موتاژنیک بوده و عدم سمیت آن در مدل های حیوانات آزمایشگاهی به اثبات رسیده است (جعفرزاده خالدی و همکاران، ۱۳۸۹).
به طور کلی ترکیباتی که گیاهان تولید می کنند در دو گروه عمده قرار می گیرند:

  • ترکیبات اولیه شامل اسیدهای آمینه، قندها، اسیدهای چرب و. .
  • ترکیبات آلی ثانویه که نقش بیولوژیکی مستقیمی در گیاهان ندارند و شامل سه گروه آلکالوئیدها، ترکیبات فنلی و ترپن‌ها می‌باشند (Taiz and Zeiger, 2006). آلکالوئیدها یک گروه بزرگ از متابولیتهای ثانویه نیتروژنی و هتروسیکلیک هستند که تقریبا در ۲۰% از گونه‌های گیاهان آوندی مشاهده می‌شوند. آلکالوئیدها معمولا دارای اثر فارماکولوژیکی بر جانوران مهره‌دار می‌باشند (Hartmann, 1991). ترکیبات فنلی دارای یک گروه فنل (یک عامل هیدروکسیل بر روی حلقه آروماتیک) بوده و از اسید آمینه فنیل‌آلانین مشتق می‌شوند. تاثیرات آللوپاتی ترکیبات فنلی گیاهان زیادی بر روی گیاهان مجاور به اثبات رسیده است (Rice, 1987). ترپن ها در گیاهان عالی به فراوانی یافت می شوند و بوی معطر بسیاری از گیاهان به علت این ترکیبات می باشد. ترپن ها بر اساس تعداد واحد پنج کربنی خویش بنام ایزوپرن به گروه های دیگری مانند مونوترپن، دی ترین، سزکویی‌ترپن و . تقسیم می‌شوند (Goodwin, 1998). همچنین نقش آللوپاتیک اسانس ها را اغلب به مونوترپن‌ها و سزکویی‌ترپن‌ها نسبت می دهند. اسانس ها با فرمول های مختلفی مثل پماد، کپسول و مایع وجود داشته و به صورت خوراکی پوستی و استنشاقی استفاده می شوند. (Goodwin, 1998; Taiz and Zeiger, 2006).

اسانس‌های گیاهی که به عنوان GRAS (Generally Recognized As Safe) شناخته می شوند، ترکیبات روغنی و معطر هستند و به طور گسترده ای در صنایع غذایی استفاده شده و به عنوان ترکیب طعم دهنده در انواع غذاها، نوشابه‌ها و محصولات قنادی استفاده می شوند. آنها همچنین دارای خاصیت ضد میکروبی بر علیه طیف وسیعی از میکرو ارگانیسم ها می باشند. (جعفرزاده خالدی و همکاران، ۱۳۸۹). نقش مهم آنها درحفظ سلامت جامعه، همیشه توجه دانشمندانی را که در جستجوی منابع جدید و کم خطر دارویی بر علیه میکروبهای شایع، مقاوم به آنتی‌بیوتیکها و فاسد کننده مواد غذایی هستند به خود جلب کرده است. برخی از این میکروبها عبارتند از:
جنس استافیلو‌کوکوس، متعلق به خانواده میکروکوکاسه (Micrococcaceae)، می باشد که مهمترین گونه این جنس استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) است. استافیلوکوکوس اورئوس عامل اصلی مسمومیت غذایی استافیلوکوکی و عفونت های خارج روده‌ای مانند زخم، دمل، ذات الریه، مننژیت، سندرم شوک توکسیک و . . . می باشد. انتروتوکسین تولید شده توسط این باکتری به حرارت مقاوم می باشد. مسمومیت حاصل از استافیلوکوکوس اورئوس یکی از شایع ترین مسمومیت های غذایی بوده و در اغلب کشورها از نظر وقوع در فهرست مسمومیتهای درجه اول قرار دارد (جعفرزاده خالدی و همکاران، ۱۳۸۹).
سودوموناس ائروژینوزا Pseudomonas aeruginosa)) مهمترین پاتوژن انسانی در خانواده سودوموناسها (Pseudomonadaceae) بوده که حالت تهاجمی داشته و عفونت را در بیمارانی با دفاع غیر طبیعی ایجاد می کند. سودوموناس ائروژینوزا پاتوژن عمده بیمارستانی می‌باشد و می‌تواند سبب اوتیت گوش خارجی، عفونت چشم، استئومیلیت، اندوکاردیت و عفونت راه تنفسی شود. این باکتری باسیل گرم منفی، متحرک با یک یا چند تاژک قطبی و هوازی اجباری می باشد که به چندین داروی ضدمیکروبی مقاوم است. بنابراین به هنگام از بین رفتن فلور طبیعی بدن بر اثر تجویز آنتی بیوتیک ها، رشد کرده، غلبه یافته و مشکلاتی را در درمان فراهم می کند. عوارض نامطلوب برخی از آنتی بیوتیکها و پیدایش مقاومت در باکتریها بر اثر استفاده از آنتی بیوتیکهای رایج، توجه محققان را به استفاده از فرآورده های طبیعی جلب کرده است (مولانا و شاهنده، ۱۳۸۲).
خانواده انتروباکتریاسه (Enterobacteriaceae)، گروه بزرگی از باسیل های گرم منفی و بدون اسپور هستند که درحالت طبیعی در روده انسان و حیوان زندگی می کنند. در این خانواده چندین جنس از جمله اشریشیا قراردارد. برخی از این باکتریها از جمله اشریشیا کولای (Escherichia coli) ساکن روده بوده و بخشی از فلور طبیعی روده هستند که گاهی هم ایجاد بیماری می کنند. ساختمان آنتی ژنی این خانواده از باکتریها بسیار پیچیده بوده و انواع مختلفی از توکسین‌ها و عوامل بیماری زای دیگر تولید می کنند. Escherichia coli کلنی‌هایی گرد، محدب و صاف با لبه های مشخص ایجاد می کند. E.coli را می توان به سرعت با همولیز محیط آگار خوندار شناسایی کرد. گروه انتروباکتریاسه هنگامی ایجاد بیماری می‌کنند که به بافتهای خارج از مجاری گوارشی به ویژه مجاری ادراری، صفراوی، ریه، صفاق و منن‍ژها راه یابند. E. coli شایع ترین عامل عفونت مجاری ادرار به خصوص در زنان می‌باشد. همچنین نژادهای خاصی از این باکتری عامل عمده‌ی اسهال در نوزادان در کشورهای در حال توسعه می باشند (نویدی‌نیا، ۱۳۸۱؛ دارا، ۱۳۷۵).
استفاده از ترکیبات نگهدارنده سنتزی منجر به بروز مشکلات زیستی از جمله سرطان و اختلالات هورمونی و در بدن خواهد شد. همچنین با توجه به اینکه استفاده مداوم از این ترکیبات موجب مقاومت برخی ریززنده ها به این ترکیبات می شود، ضرورت توسعه نگهدارنده های جدید طبیعی با کارایی بیشتر و همچنین سازگار با محیط زیست وجود دارد (جعفرزاده خالدی و همکاران، ۱۳۸۹).
تعداد صفحه : ۱۷۶
قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ***        [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

مطلب پیشنهادی
متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :معماری عنوان…
Cresta Posts Box by CP